اصول کم آبیاری در باغات میوه
![](https://farmsanat.com/Image/3q.webp)
فهرست مطالب
نیاز آبی درختان میوه
مقدار آب مورد نیاز برای جبران تلفات تبخیر و تعرق گیاه را آب مورد نیاز می نامند. مقدار آب مورد نیاز به تبخیر و تعرق بستگی دارد. با توجه به اینکه بخاطر آب و هوای محلی و شرایط رشد گیاه ، تبخیر و تعرق تغییر می کند ، در نتیجه نیاز آب به لحاظ زمانی و مکانی متفاوت است. نیاز آبی گیاهان مربوط به تبخیر و تعرق در شرایط ایده آل رشد گیاه است. تبخیر و تعرق گیاهان آسیب دیده توسط آفات و حشرات و با تراکم کم با گیاهانی که رشد خوبی داشته اند متفاوت است.عوامل مؤثر بر نیاز آبی درختان میوه
1- تبخیر و تعرق
تبخیر: به فرآیند تبدیل آب مایع به بخار تبخیر گفته می شود. تبخیر ممکن است از سطح آب آزاد یا از سطح مرطوب خاک صورت گیرد.تعرق گیاهان: گیاهان مقداری آب را به صورت بخار از طریق روزنه های هوا و پوست نازک برگهای جوان ، جوانه ها و ساقه ها دفع می کنند که این تعرق نامیده می شود.![اصول کم آبیاری در باغات میوه](\Image\farmPic2330.webp)
مهمترین عوامل محیطی و اقلیمی مؤثر بر تبخیر و تبخیر تعرق عبارتند از:
تابش خورشید به عنوان مهمترین منبع انرژی مؤثر بر تبخیر شناخته می شود. تابش خورشید با طول و عرض جغرافیایی متفاوت است و معمولاً در عرض های جغرافیایی پایین تر و در عرض های بالاتر فصلی کمتر است. تابش خالص قابل استفاده به بازتابندگی سطح ، شدت تابش موج بلند از زمین و خصوصیات انتقال از جو نیز بستگی دارد.درجه حرارت هوا و سطح تبخیر ، که هر دو به منبع اصلی انرژی ، تابش خورشید بستگی دارد. با توجه به تعادل انرژی ، با افزایش انرژی خورشیدی موجود ، دمای سطح افزایش می یابد و قسمت بیشتری از انرژی به گرمای محسوس تبدیل می شود. اگر فقط بخشی از انرژی موجود برای تبخیر استفاده شود ، تبدیل انرژی به گرمای محسوس افزایش می یابد. با افزایش شدت تبخیر ، دمای سطح کاهش می یابد و با خشک شدن سطح تبخیر ، دمای سطح افزایش می یابد.کمبود فشار بخار (VPD ) هوا ، که به مقدار بخار آب قابل جذب توسط هوا قبل از اشباع بستگی دارد ، تأثیر زیادی در کنترل تبخیر دارد. در مناطق غیر ساحلی که هوا خشک تر است ، تبخیر بیشتر است ، در حالی که در مناطق ساحلی به دلیل مجاورت با دریا هوا مرطوب تر و تبخیر کمتری است.سرعت باد در سطح تبخیر، باد اصلی ترین نیروی محرکه است که می تواند سطح مجاور سطحی را که در اثر تبخیر آب با هوای خشک با مقدار بیشتری VPD مرطوب شده است ، جایگزین کند. با تبخیر آب ، هوا روی سطح تبخیر به تدریج مرطوب تر می شود تا جایی که اشباع می شود و نمی تواند بخار بیشتری را حفظ کند. اگر هوای مرطوب سطح تبخیر با هوای خشک تر جایگزین شود ، تبخیر می تواند ادامه یابد. تبخیر در محیط های باز که حرکت هوا وجود دارد بیشتر از مناطق داخلی است.عوامل دیگر به طور معمول می توانند در مقیاس بزرگتر روی تبخیر تأثیر بگذارند. الگوی آب و هوایی غالب بر تبخیر نیز تأثیر می گذارد. ماهیت سطح تبخیر ، که می تواند الگوی باد را تغییر دهد ، ممکن است بر تبخیر تأثیر بگذارد. در یک سطح ناهموار و نامنظم ، اصطکاک سرعت باد را کاهش می دهد ، اما از طرف دیگر ، می تواند باعث تلاطم جریان شود ، در این صورت تبخیر به دلیل مؤلفه عمودی سرعت باد افزایش می یابد. این اثر غالباً در رابطه با تأثیرات توپوگرافی بر ماهیت سطح تبخیر ، تعادل انرژی و متغیرهای اقلیمی مؤثر بر تبخیر در نظر گرفته می شود.2- عوامل گیاهی
انواع مختلف گیاهان در فصل رشد مقدار متفاوتی از آب استفاده می کنند. عوامل گیاهی مؤثر بر نیاز آبی شامل نوع گیاه ، رقم و گونه ها ، پایه ، سن درخت یا مرحله رشد ، سطح برگ ، نوع برگ و روزنه ها ، میزان باردهی و طول و تراکم ریشه است. به دلیل تفاوت در الگوی رشد گیاهان ، گیاهان مختلف و حتی ارقام یا گونه های مختلف گیاه نیازهای مختلف تبخیر و تعرق را نشان می دهند. دوره رشد تأثیر مستقیمی بر نیاز آب کل گیاه دارد. بعضی از گیاهان می توانند در زمستان و تابستان و بهار رشد کنند. چنین گیاهی قطعاً در زمستان به آب کمتر از بهار و تابستان نیاز خواهد داشت. گیاهان جوان نسبت به گیاهان بالغ به آب کمتری نیاز دارند.علاوه بر این ، سطح برگ (سطح تبخیر) و چگونگی بسته شدن منافذ بر تبخیر و تعرق تأثیر می گذارد. علاوه بر این ، جمعیت های گیاهی می توانند بر روی تبخیر و تعرق تأثیر بگذارند تا کاهش جمعیت منجر به کاهش تبخیر و تعرق شود.نیازهای آب گونه های مختلف باغ متفاوت است و حتی در یک گونه تفاوت های قابل توجهی در فصول مختلف رشد وجود دارد.![اصول کم آبیاری در باغات میوه](\Image\farmPic2331.webp)
تأثیر بافت خاک در میزان و نفوذ آب
خاک به طور مستقیم بر نیاز آب تأثیر نمی گذارد ، اما نیاز به آبیاری کل گیاه تحت تأثیر خصوصیات ذخیره و زهکشی آب در خاک است. علاوه بر نوع خاک ، محتوای مواد آلی خاک تأثیر زیادی در ظرفیت ذخیره سازی و تخلیه آب از خاک دارد.قدرت نفوذ آب ، جهت جریان ، نیاز آب و راندمان استفاده از آب در زمینه های مختلف متفاوت است. میزان و نوع نفوذ آب در خاک به و نوع خاک بستگی دارد. در مناطقی با بافت خاک شنی ، نفوذ آب به خاک عمودی است. در خاکهای سخت رسی ، آب به آرامی وارد خاک می شود اما به سرعت در جهت افقی حرکت می کند. شدت نفوذ در خاکها از چنین ترتیبی پیروی میکند: رسی > سیلتی > شنی. شدت نفوذ و نشت در خاکهای شنی بسیار بیشتر از خاکهای سیلتی و رسی است. بنابراین، نیاز آبیاری در طول فصل رشد گیاه در خاکهای شنی بیشتر از خاکهای رسی است.سایر عوامل مؤثر بر نیاز آبیاری گیاهان شامل باران،آب مورد نیاز برای آبشویی نمکها (یاز آبشویی)، آب مورد نیاز برای آمادهسازی یا غرقابی زمین و غیره است.کم آبیاری به شیوه های مختلفی قابل اجرا است
1- کم آبیاری
کم آبیاری (آبیاری محدود یا آبیاری کسری) روشی است که سال ها برای کاهش مصرف آب پیشنهاد می شود و هنگامی که گیاه به تنش آبی حساس است و آب موجود برای دستیابی به حداکثر عملکرد کافی نیست ، استفاده می شود. افزایش چرخه آبیاری و ایجاد تنش خشکی خفیف در گیاه با بستن منافذ و کاهش سطح برگ از فعالیت فتوسنتز می کاهد و در نتیجه با کاهش ماده فتوسنتز از رشد شاخ و برگ کاسته می شود.![اصول کم آبیاری در باغات میوه](\Image\farmPic2332.webp)
2- کم آبیاری تنظیم شده
کمآبیاری تنظیم شده استفاده از آب در مقادیر کمتر از مقدار تبخیر و تعرق واقعی در دوره های خاصی از چرخه رشد یا مراحل فنولوژی رشد گیاه است. در حقیقت ، کمآبیاری تنظیم شده هنگامی استفاده می شود که رشد میوه نسبتاً کند باشد و تنش خشکی روی رشد رویشی و سایر فرآیندها تأثیر بگذارد. نتایج نشان می دهد که این روش آبیاری بر عملکرد محصول و کیفیت میوه بی اثر یا بی اثر است.3- خشکی بخشی از منطقه ریشه
در این روش ، بخشی از سیستم ریشه سیراب می شود در حالی که سایر قسمت ها خشک می مانند. برای این کار ، دو نیمه به طور متناوب آبیاری می شوند. در چندین گونه گیاهی گزارش شده است که وقتی بخشی از سیستم ریشه در معرض خشکسالی باشد ، سیگنال ها از ریشه به شاخه دیگر منتقل می شوند. این سیگنالها از طریق رگها به برگها منتقل می شوند و منجر به بسته شدن جزئی روزنه ها می شوند. این تنظیم روزنه باعث کاهش عملکرد آب از طریق تعرق می شود و تأثیر کمتری بر فتوسنتز دارد. در طول تنش خشکی و کاهش رطوبت خاک ، اسید آبسیزیک (ABA) در کنترل هدایت روزنه شرکت می کند. در این روش بخشی از سیستم ریشه که آب دریافت می کند 50٪ آب مورد نیاز درخت را دریافت می کند و تعادل آب مناسبی در قسمت هوایی گیاه ایجاد می شود و رشد رویشی محدود می شود.![اصول کم آبیاری در باغات میوه](\Image\farmPic2333.webp)
عکسالعملهای فنولوژیکی و فیزیولوژیکی درختان میوه به کم آبیاری
تفاوت در مراحل فنولوژیکی رشد میوه و شاخه در برخی از درختان میوه از جمله میوه های هسته دار ، انجیر ، پسته و انگور مشاهده می شود. این اختلاف زمانی بین مراحل رشد شاخه و میوه ، امکان استفاده از کمآبیاری را فراهم کرده و گیاه را قادر می سازد تا با کاهش آب گیاه ، رشد رویشی نامناسب را محدود کند. اندام ها ، بافت ها و فرآیندهای مختلف گیاه حساسیت های مختلفی به وضعیت کم آب گیاه دارند. در هر پتانسیل آبی که رشد سلول متوقف شود ، فتوسنتز و انتقال غذا تحت تأثیر قرار نمی گیرد یا تأثیر بسیار کمی دارد. به نظر می رسد میوه ها کمتر از شاخه ها تحت تأثیر کم آبی قرار می گیرند ، زیرا میوه ها غرق شدیدتری هستند و مقادیر زیادی نمک محلول را در طول فصل ذخیره می کنند. این امر امکان استفاده از کمآبیاری در گونه هایی مانند آجیل ، گردو و فندق را فراهم می کند که شاخه ها و میوه های آنها به همین ترتیب رشد می کنند.1- تأثیر کمآبیاری بر رشد رویشی در مقایسه با رشد میوه2- تأثیر کم آبیاری بر رشد شاخهها3- تأثیر کمآبیاری بر سطح برگ4- تأثیر کم آبیاری بر رشد قطری تنه5- تأثیر کمآبیاری بر رشد ریشه6- تأثیر کمآبیاری بر عملکرد7- تأثیر کمآبیاری بر کیفیت میوهبرنامهریزی آبیاری برای مدیریت کمآبیاری
در استفاده از کمآبیاری به عنوان یک ابزار مدیریتی ، زمان و مقدار آبیاری بسیار مهم است. ارزیابی تبخیر و تعرق واقعی یا محاسبه آن با استفاده از آمار هواشناسی می تواند برای جایگزینی آب خاک توسط آبیاری انجام شود. از پارامترهای مختلف به عنوان شاخص وضعیت آب گیاه استفاده می شود ، از جمله محتوای پتانسیل آب در برگ، محتوای نسبی آب برگ، دمای تاج گیاه، شاخص تنش آبی گیاه، فلورسانس کلروفیل برگ، پتانسیل آب آوندهای چوبی، پتانسیل آب ساقه، ویژگیهای سیستم ریشهای، تغییرات قطر ساقه و سرعت صعود شیره خام اشاره نمود. پتانسیل آب در برگ ها یا ساقه ها به عنوان شاخص هایی برای تعیین وضعیت آب گیاهان به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد زیرا از جمله شاخص هایی هستند که به سرعت به آبیاری ضعیف پاسخ می دهند.1- کم آبیاری در اوایل فصل رشد (دوره گلدهی و تشکیل میوه)2- کمآبیاری در مرحله رشد و نمو گیاه3- کمآبیاری در انتهای مرحله رشد میوه4- کمآبیاری در مرحله پس از برداشت میوه- پیشفرض
- جدیدترین
- پربازدیدترین
- بیشترین امتیاز
مرتبسازی مقالات:
جدیدترین مقالات:
مشاهده مقالات بیشتر